اگر آسانسور سرویس نشود چه اتفاقی می‌افتد؟ بررسی فنی و قانونی

چکیده : اگر آسانسور سرویس نشود، پیامدهای فنی، مالی و حتی قانونی جدی به‌دنبال خواهد داشت. از افزایش استهلاک موتور و احتمال پارگی سیم‌بکسل گرفته تا گیر کردن کابین بین طبقات و از کار افتادن سیستم ترمز اضطراری، همگی نتیجه نبود نگهداری منظم هستند. علاوه بر خطرات جانی، مسئولیت مستقیم حوادث بر عهده مدیر ساختمان خواهد بود و در صورت نداشتن قرارداد سرویس آسانسور معتبر، بیمه ممکن است خسارت را پرداخت نکند. سرویس دوره‌ای، هزینه‌ای اندک برای جلوگیری از خسارت‌های سنگین است.
 

مقدمه

آسانسور یکی از حیاتی‌ترین تجهیزات هر ساختمان مسکونی، اداری یا تجاری است. وسیله‌ای که روزانه ده‌ها یا حتی صدها بار مورد استفاده قرار می‌گیرد و کوچک‌ترین نقص در عملکرد آن می‌تواند منجر به خسارت مالی یا حتی خطرات جانی شود. با این حال، بسیاری از ساختمان‌ها موضوع سرویس آسانسور و نگهداری آسانسور را جدی نمی‌گیرند و تنها زمانی به فکر تعمیر می‌افتند که دستگاه دچار خرابی جدی شده است.

اما اگر آسانسور سرویس نشود دقیقاً چه اتفاقی می‌افتد؟
آیا احتمال سقوط وجود دارد؟
آیا بیمه خسارت را پرداخت می‌کند؟
و مهم‌تر از همه، مسئولیت مدیر ساختمان در این میان چیست؟

در این مقاله به‌صورت کامل و تخصصی، پیامدهای فنی، مالی و قانونی سرویس نکردن آسانسور را بررسی می‌کنیم و نشان می‌دهیم چرا داشتن یک قرارداد سرویس آسانسور منظم، یک ضرورت غیرقابل انکار است نه یک هزینه اضافی.

سرویس آسانسور دقیقاً شامل چه مواردی است؟

وقتی از سرویس آسانسور صحبت می‌کنیم، منظور تنها یک بازدید ساده نیست. سرویس دوره‌ای مجموعه‌ای از بررسی‌های فنی، تنظیمات مکانیکی، تست‌های ایمنی و کنترل قطعات مصرفی است که هدف آن جلوگیری از خرابی‌های پرهزینه و حفظ ایمنی کاربران است.

در یک سرویس استاندارد، موارد زیر بررسی می‌شود:

• موتور و گیربکس

• تابلو فرمان و سیستم برق

• سیم‌بکسل و فلکه‌ها

• سیستم ترمز و پاراشوت

• درب طبقات و سنسورها

• روغن‌کاری قطعات متحرک

• بررسی سطح تراز کابین

در ادامه هر بخش را دقیق‌تر بررسی می‌کنیم.

بازدید موتور و گیربکس

موتور آسانسور قلب سیستم حرکتی آن است. در آسانسورهای گیربکسی، وضعیت روغن گیربکس، صدای غیرعادی، لرزش و دمای موتور بررسی می‌شود.

اگر این بخش به‌موقع سرویس نشود:

• روغن آلوده باعث ساییدگی چرخ‌دنده‌ها می‌شود

• افزایش اصطکاک موجب داغ شدن موتور خواهد شد

• در نهایت موتور می‌سوزد یا نیاز به تعمیر اساسی پیدا می‌کند

هزینه تعویض موتور چندین برابر هزینه سرویس آسانسور سالانه است.

بررسی تابلو فرمان و سیستم برق

تابلو فرمان مغز آسانسور است. کوچک‌ترین اختلال در برد الکترونیکی یا اتصالات برق می‌تواند باعث توقف ناگهانی کابین شود.

در سرویس دوره‌ای موارد زیر بررسی می‌شود:

• سلامت کنتاکتورها

• وضعیت سیم‌کشی‌ها

• خطاهای ثبت‌شده در سیستم

• عملکرد اینورتر (در آسانسورهای مدرن)

عدم رسیدگی به این بخش معمولاً منجر به اختلال در حرکت، توقف‌های ناگهانی یا ریست شدن مداوم آسانسور می‌شود.

کنترل سیم بکسل و فلکه‌ها

سیم‌بکسل‌ها وظیفه تحمل وزن کابین و مسافران را دارند. در هر سرویس باید:

• میزان سایش بررسی شود

• هم‌طول بودن سیم‌ها کنترل شود

• روغن‌کاری انجام شود

بی‌توجهی به این موضوع می‌تواند منجر به کاهش ضریب ایمنی سیستم شود.

تست ترمز ایمنی و پاراشوت

سیستم پاراشوت، مهم‌ترین سیستم ایمنی آسانسور است که در صورت افزایش سرعت غیرمجاز فعال می‌شود. در سرویس دوره‌ای:

• عملکرد ترمز اضطراری تست می‌شود

• لنت‌ها بررسی می‌شوند

• سیستم قطع‌کننده سرعت کنترل می‌شود

عدم سرویس این بخش می‌تواند عواقب بسیار جدی داشته باشد.

بررسی درب طبقات و سنسورها

بخش زیادی از خرابی‌های روزمره آسانسور مربوط به درب‌هاست. سنسورهای درب اگر به‌درستی تنظیم نشوند:

• درب کامل بسته نمی‌شود

• کابین حرکت نمی‌کند

• مسافران بین طبقات گیر می‌کنند

پیامدهای فنی سرویس نکردن آسانسور

بر اساس تجربه شرکت‌های فعال مانند شرکت آسانسور آتیس، بیش از ۷۰٪ خرابی‌های جدی آسانسور به دلیل عدم نگهداری منظم ایجاد می‌شود.

افزایش استهلاک موتور و هزینه‌های سنگین تعمیر

وقتی موتور به‌طور منظم سرویس نشود، فشار کاری آن افزایش می‌یابد و طول عمر مفید کاهش پیدا می‌کند. نتیجه آن:

• هزینه چند ده میلیونی تعویض موتور

• خوابیدن کامل آسانسور برای چند روز یا چند هفته

احتمال پارگی سیم بکسل

اگرچه آسانسورها چندین ضریب ایمنی دارند، اما سیم‌بکسل فرسوده می‌تواند باعث اختلال در تعادل سیستم شود. این مسئله معمولاً با صداهای غیرعادی و لرزش کابین همراه است.

اختلال در عملکرد تابلو فرمان

گردوغبار، نوسانات برق و اتصالات ضعیف می‌تواند برد اصلی را دچار مشکل کند. در این شرایط:

• آسانسور خودبه‌خود خاموش می‌شود

• بین طبقات متوقف می‌شود

• ارورهای متوالی نمایش داده می‌شود

گیر کردن کابین بین طبقات

یکی از رایج‌ترین نتایج عدم نگهداری آسانسور همین مورد است. گیر کردن کابین علاوه بر ایجاد استرس برای مسافران، باعث تماس با آتش‌نشانی و تحمیل هزینه‌های اضافی می‌شود.

از کار افتادن سیستم ترمز اضطراری

در صورت سرویس نکردن، ترمز ممکن است به‌درستی عمل نکند. این موضوع یکی از خطرناک‌ترین پیامدهای بی‌توجهی به سرویس دوره‌ای است.

خطرات جانی سرویس نکردن آسانسور

سرویس نکردن آسانسور فقط یک مشکل فنی نیست؛ یک تهدید جدی برای جان افراد است. مهم‌ترین خطرات عبارتند از:

• سقوط ناشی از نقص شدید مکانیکی

• گیر افتادن افراد سالمند یا کودک

• برق‌گرفتگی در صورت نقص سیم‌کشی

• باز شدن درب در نبود کابین

در بسیاری از پرونده‌های قضایی، علت اصلی حادثه، نبود قرارداد سرویس آسانسور معتبر بوده است.

پیامدهای قانونی سرویس نکردن آسانسور

طبق مقررات ساختمان و آیین‌نامه‌های ایمنی:

• مدیر ساختمان موظف به عقد قرارداد سرویس است

• در صورت بروز حادثه، مسئولیت مستقیم متوجه مدیریت خواهد بود

• بیمه در صورت نداشتن قرارداد معتبر، ممکن است خسارت را پرداخت نکند

بنابراین مسئولیت مدیر ساختمان در این زمینه بسیار جدی است.

هر چند وقت یکبار باید آسانسور سرویس شود؟

به‌طور استاندارد:

• ساختمان‌های مسکونی: ماهانه یک‌بار

• ساختمان‌های پرتردد: هر ۱۵ روز

• مراکز تجاری و بیمارستانی: هفتگی

بازدید سالانه نیز برای تمدید بیمه و استاندارد الزامی است.

هزینه سرویس آسانسور کمتر است یا تعمیرات اساسی؟

برای پاسخ دقیق، جدول مقایسه‌ای زیر را ببینید:

نتیجه واضح است: هزینه سرویس آسانسور بسیار کمتر از هزینه تعمیرات اساسی است.

چک لیست علائمی که نشان می‌دهد آسانسور شما فوراً نیاز به سرویس دارد

اگر هر یک از موارد زیر را مشاهده کردید، باید سریعاً با شرکت سرویس‌دهنده تماس بگیرید:

•  صدای غیرعادی از موتورخانه

•  لرزش شدید کابین

•  توقف ناگهانی بین طبقات

•  بسته نشدن کامل درب

•  نمایش ارور مداوم روی تابلو

•  بوی سوختگی از موتورخانه

•  افزایش زمان رسیدن کابین

نادیده گرفتن این نشانه‌ها می‌تواند منجر به خرابی بزرگ‌تر شود.

چگونه از بروز این مشکلات جلوگیری کنیم؟

تنها راهکار مؤثر:

1. عقد قرارداد معتبر با شرکت تخصصی

2. انجام سرویس ماهانه منظم

3. ثبت گزارش‌های دوره‌ای

4. تمدید سالانه بیمه و استاندارد

اگر ساختمان شما در شرق تهران قرار دارد، استفاده از خدمات تخصصی سرویس آسانسور شرق تهران می‌تواند ریسک خرابی را به حداقل برساند و خیال ساکنان را راحت کند.

سوالات متداول درباره سرویس نکردن آسانسور

اگر آسانسور سرویس نشود ممکن است سقوط کند؟

در آسانسورهای استاندارد چندین سیستم ایمنی وجود دارد، اما در صورت فرسودگی شدید و نبود نگهداری، احتمال بروز حوادث جدی افزایش پیدا می‌کند. سرویس منظم این ریسک را تقریباً به صفر می‌رساند.

آیا بیمه خسارت را بدون قرارداد سرویس پرداخت می‌کند؟

در بسیاری از موارد خیر. شرکت‌های بیمه معمولاً گزارش سرویس منظم و قرارداد معتبر را بررسی می‌کنند. نبود قرارداد می‌تواند باعث رد خسارت شود.

مسئول خرابی آسانسور در ساختمان کیست؟

طبق قانون، مسئولیت مدیر ساختمان در قبال ایمنی آسانسور مستقیم است. در صورت کوتاهی، مسئولیت حقوقی و حتی کیفری متوجه مدیر خواهد بود.

سرویس آسانسور ماهانه الزامی است؟

بله. طبق عرف فنی و استانداردهای ایمنی، سرویس ماهانه برای ساختمان‌های مسکونی الزامی و ضروری است؛ به‌ویژه برای حفظ اعتبار بیمه و جلوگیری از حوادث.